Seri üretime başlarken sorulan ilk sorulardan biri, siparişi bitirmek için kaç bobin iplik gerektiğidir. Az alınan iplik üretimi yarıda durdurur; fazla alınan iplik ise rafta sermaye bağlar ve renkli bobinler bir sonraki işe uymayabilir. İyi haber şu: iplik tüketimi tahmin edilebilir bir şeydir. Dikiş hattının uzunluğunu ve dikiş türünü bildiğinizde, bir giysiye ne kadar iplik gideceğini oldukça yakın hesaplayabilirsiniz.
İplik neden dikiş hattından uzun harcanır?
Bir santimetrelik dikişte iplik düz bir çizgi çekmez. Kumaşın içine girer, alttaki iplikle kilitlenir ve geri çıkar; overlokta ise kenarın etrafını dolanır. Bu yüzden harcanan iplik her zaman dikiş hattından uzundur. Atölyelerde bu oran "tüketim katsayısı" diye anılır: bir metre dikiş için kaç metre iplik harcandığını söyler.
Dikiş türüne göre yaklaşık katsayılar
Aşağıdaki değerler orta kalınlıkta bir kumaş ve gündelik dikiş sıklığı için yaklaşık başlangıç noktalarıdır. Kumaş kalınlaştıkça, dikiş sıklaştıkça ve overlok genişliği arttıkça katsayı yükselir.
| Dikiş | 1 metre dikiş için iplik | İpliğin dağılımı |
|---|---|---|
| Düz dikiş (çift iplik, kilitli) | 2,5–3 m | Üst ve alt iplik yaklaşık yarı yarıya |
| Zincir dikiş (iki iplik) | 5–6 m | Çoğu lüper ipliğinde |
| Üç iplikli overlok | 12–14 m | Yaklaşık beşte biri iğnede, kalanı lüperlerde |
| Dört iplikli overlok | 16–20 m | Dörtte biri iğnelerde, kalanı lüperlerde |
| İki iğneli reçme | 16–20 m | Büyük kısmı alt lüperde |
Tablonun en önemli dersi son sütundadır: overlok ve reçmede ipliğin büyük kısmı lüperlerden harcanır. Bu yüzden örme üretiminde muz ipi bobinleri, iğneye takılan düz iplikten çok daha hızlı biter.
Örnek: bir tişörtün iplik hesabı
Basit bir tişörtün dikişlerini kabaca üçe ayıralım:
- Dört iplikli overlok: Omuz, kol takma, yan ve kol altı dikişleri; toplam yaklaşık 2,5 metre.
- Reçme: Etek ve iki kol ağzı; toplam yaklaşık 1,5 metre.
- Düz dikiş: Yaka bandı ve etiket; toplam yaklaşık 0,5 metre.
Katsayıların ortasını alırsak hesap şöyle çıkar: overlokta 2,5 x 18 = 45 metre, reçmede 1,5 x 18 = 27 metre, düz dikişte 0,5 x 2,75 = yaklaşık 1,5 metre. Toplam 73,5 metre eder. Buna dikiş başı ve sonunda kesilen uçlar, kopmalar ve deneme dikişleri için yüzde 10–15 fire eklenince tişört başına yaklaşık 80–85 metre iplik bulunur.
Bobine çevirmek
Bin tişörtlük bir sipariş yaklaşık 80–85 kilometre iplik demektir. Bunun dörtte üçü lüperlerde harcanacağı için 60 kilometreden fazlası muz ipi, kalan 20 kilometre kadarı iğne ipliği olur. İğne ipliği için 5.000 metrelik bobin kullanıyorsanız dört bobin yeter; ama overlokta her iğne kendi bobininden beslendiği için makine sayınız kadar bobini ayrıca açmanız gerekir. Aynı rengi bütün gün tüketen hatlarda 500 gramlık kiloluk bobin bu hesabı sadeleştirir.
En doğru katsayı: kendi ölçümünüz
Tablodaki değerler başlangıç içindir; sizin kumaşınız, dikiş sıklığınız ve makine ayarınızla gerçek değer biraz farklı çıkar. Kendi katsayınızı bulmak birkaç dakikanızı alır:
- Üretimde kullanacağınız kumaşın iki katını alın ve aynı ayarla tam 10 santimetrelik bir dikiş atın.
- Dikişin iki ucunu düz keserek dikişi kumaştan ayırın.
- Her ipliği ayrı ayrı sökün ve düz bir cetvel üzerinde boyunu ölçün.
- Toplam iplik uzunluğunu 10'a bölün: bu sayı, sizin makinenizin katsayısıdır.
İpliği iğne ve lüper diye ayrı ölçmek, hangi bobinden ne kadar alacağınızı da gösterir. Ölçümü her yeni kumaşta ve dikiş ayarı değiştiğinde tekrarlayın.
Hesabı siparişe dökerken
Renkli işlerde ihtiyacı yukarı yuvarlayın ve bir işin bütün bobinlerini tek seferde alın; aynı renk kodunun iki partisi arasında küçük bir ton farkı olabilir. Beyaz ve siyah gibi her işte kullanılan renklerde ise yedek bobin tutmak riski azaltır. Hesabınızı ve renk listenizi bize gönderirseniz koli adedini birlikte çıkarabiliriz; renkli iğne ipliği için Spring 120 kartelasından seçim yapabilirsiniz.
